Jan Fischer, Afdelingshoofd Ontwikkeling, Innovatie & Beleid Schone Stad:
‘Afval is grondstof’

Weten we eigenlijk wel wat er allemaal voor komt kijken om een dorp of stad schoon te houden? Het is meer dan het legen van de diverse soorten containers en prullenbakken op straat. De mensen van de afdeling Schone Stad in Rotterdam weten dat als geen ander. Zij zijn naast het ophalen van het huisvuil, grof vuil, het legen van afvalbakken en containers continu bezig om te bedenken hoe het allemaal nog beter, nog schoner kan. Jan Fischer is als afdelingshoofd Ontwikkeling, Innovatie & Beleid nauw bij al deze activiteiten betrokken.

‘Onze belangrijkste opdracht is de stad schoon te houden. Dat doen we door het afval van de bewoners gescheiden in glas-, papier-, plastic-, tuin- en “restafval”-containers en -zakken in te zamelen. Vervolgens wordt dat afval door gespecialiseerde bedrijven zoveel als mogelijk hergebruikt. Glas is bijvoorbeeld voor bijna 100% recyclebaar. Dat geldt ook voor papier, tenminste, als het niet is geplastificeerd. Ons toekomstdoel is een steentje bij te dragen aan een samenleving waarin geen afval meer bestaat omdat wij alles volledig hergebruiken. Dat noemen wij de circulaire economie. Dit zouden wij in 2050 moeten bereiken.’ 

Ophalen huisvuil
‘Ik ga af en toe mee met de vuilnismannen om het grof vuil op te halen. Gemiddeld “doen” zij 50 adressen op een dag en halen dan wel zo’n 5.000 kilo op. Dan zijn de bewoners blij met je hoor! Dat zijn ze jammer genoeg niet altijd met de vuilnismannen die de vuilniszakken ophalen of de containers legen. Tja, we hebben allemaal haast en als er dan zo’n grote vuilniswagen de weg of je straat blokkeert en je kunt niet verder… Maar het zou fijn zijn als de mensen zich realiseren dat deze mensen hun werk doen om de stad schoon te houden. Gelukkig krijgen onze mannen en vrouwen ook veel complimenten.’

Vegen
‘Wij halen niet alleen het afval op, ook het vegen hoort bij het schoonhouden van de stad. Ik heb veel contact met de collega’s van Openbare Werken die de wegen en bomen onderhouden. Het is belangrijk dat we onze werkzaamheden op elkaar afstemmen, dus als wij een weg schoonmaken, moeten zij niet de dag erna de bomen gaan rooien…’

Groene prullenbakken
‘Een heel leuk onderdeel van mijn werk is het bedenken van nieuwe dingen die helpen om de stad nog schoner te maken. Zo plaatsten wij in de buurt van het Centraal Station in Rotterdam groene prullenbakken in plaats van grijze. Uit onderzoek bleek dat mensen veel meer geneigd zijn om afval in groene bakken te deponeren dan in grijze bakken. En dat bleek dus inderdaad te werken! Ook plaatsten we voetstapjes naar de bakken om ze nog herkenbaarder te maken. En in Rotterdam-Zuid hingen we foto’s van lokale helden bij de bakken. En echt, het werkt!

We zijn nu bezig een afvalbak te ontwikkelen waarin je drie soorten afval kunt gooien: papier, plastic en overig. Elke onderdeel heeft een eigen kleur. Afvalscheiding op straat dus. Aan de buitenkant van die bak zitten zonnecellen en als het donker is licht bij de verschillende openingen van de bakken een lampje in de juiste kleur op. Zo maken wij het voor de inwoners en bezoekers van de stad eenvoudiger en leuker om mee te werken aan het scheiden van afval.’

Sensor in afvalcontainers
‘Wat ik een mooie innovatie vind, is de uitgebreide proef die nu loopt voor een ingebouwde sensor in de ondergrondse afvalcontainers. Deze sensor meet elk uur hoe vol de betreffende container zit. Aan de hand van die meetgegevens wordt dagelijks de meest optimale route voor de vuilniswagen bepaald. Natuurlijk hebben wij niet alle kennis in huis om zoiets helemaal zelf te ontwikkelen, daarvoor werken wij samen met externe partijen.’

Motiveren is belangrijk
‘Het is belangrijk dat je de mensen blijft motiveren om afval te scheiden. Vroeger deden we dat in de vorm van informatieavonden voor bewoners. Dat werkt niet meer. Ook folders worden niet meer gelezen. Social media werkt wel. Daarom heeft de gemeente Rotterdam diverse Twitter-accounts en de BuitenBeter app. Mensen kunnen via deze app bijvoorbeeld melden als een lantarenpaal scheef staat, een stoeptegel weg is of als er zwerfafval ligt.

We gebruiken de vuilniswagens ook voor campagnes gericht op afvalscheiding. Er staan dichtregels op van bijvoorbeeld Cees Nooteboom of Jules Deelder. Van de laatste vind ik deze echt Rotterdams: “Waar de natie bietjes eet, bikt Rotterdam zijn kroten.” Dichtregels staan trouwens al ruim 25 jaar op onze vuilniswagens.’

Grondstof
‘Het leuke aan mijn baan is dat ik meehelp om de wereld een stukje beter te maken. We hebben allemaal met afval te maken, sterker nog: we creëren allemaal afval. De uitdaging is het om afval te reduceren en zoveel mogelijk te gebruiken. We moeten afval gaan zien als grondstof.’

'Ons toekomstdoel is een steentje bij te dragen aan een samenleving waarin geen afval meer bestaat'