Ellen Willemse, knowledge broker:
‘Ik ben de spin in het web als het gaat om het
bij elkaar brengen van mensen’

We kennen allemaal de makelaar die huizen verkoopt, of de makelaar in assurantiën. Maar een kennismakelaar, met een mooie Engelse term ‘Knowledge Broker’, daar zullen velen nog niet van hebben gehoord. We reisden af naar de Universiteit Leiden waar Ellen Willemse als knowledge broker werkzaam is en vroegen haar te vertellen wat haar baan inhoudt.

Wat is en of doet een knowledge broker?
‘Elke universiteit produceert kennis. Als knowledge broker moet ik er onder andere voor zorgen dat die kennis wordt beschermd. Het is natuurlijk niet de bedoeling dat andere partijen het intellectueel eigendom kunnen overnemen en het product dat op basis van die kennis wordt gemaakt onder hun naam kunnen produceren. Dat is het juridische deel van mijn werk. Daarnaast, en dat vind ik het leukste deel, moet ik er voor zorgen dat die kennis de maatschappij in gaat door onderzoekers en bedrijfsleven bij elkaar te brengen. Universiteiten willen graag dat kennis die bij hen wordt ontwikkeld, daadwerkelijk impact heeft op de maatschappij. Bijvoorbeeld omdat er dankzij die kennis nieuwe producten op de markt komen of omdat het welzijn of de welvaart in de maatschappij wordt verhoogd. Ik ben als het ware de tussenpersoon tussen het bedrijfsleven en de universiteit. Vergelijk het maar met een huizenmakelaar, alleen staan er bij mij in de etalage geen huizen, maar kennis.

Grafeen
Ik geef een voorbeeld. Op de universiteit doen ze bijvoorbeeld onderzoek naar toepassingen van grafeen, een koolstof die slechts één molecule dik is en dat maakt het nano-materiaal. Grafeen is op allerlei manieren in te zetten, maar er zijn tot nu toe nog maar weinig concrete toepassingen ontwikkeld. Onderzoekers op de universiteit hebben onderzocht of ze met grafeen filters kunnen maken om water te zuiveren. Die ontwikkeling gaan we nu verder uitdragen om zo bedrijven geïnteresseerd te krijgen. We hopen dan natuurlijk dat deze bedrijven hierin willen investeren. Het is mijn taak om die verbinding te leggen tussen onderzoekers en bedrijven. Dat doe ik onder meer door bedrijven waarmee ik al contact heb rechtstreeks te benaderen, maar ik bezoek ook conferenties en andere netwerkbijeenkomsten.

Start up
Daarnaast zorg ik ervoor dat de mensen die dit onderzoek doen, beter in staat zijn om zelf actief contacten met anderen te leggen. Ervaring leert dat dat meestal niet hun kracht is en dat iedereen een drempel over moet. Ik vind het een uitdaging om dat voor elkaar te krijgen. Recent rondde ik een dergelijk project af met de onderzoekers van grafeen. Zij gaan nu zelf op zoek naar partijen die hun technologie willen doorontwikkelen. Ook zijn ze van plan om met elkaar een bedrijfje op te starten. In dat geval breng ik hen in contact met mensen die start-ups begeleiden. Ik ben dus elke keer de spin in het web als het gaat om het bij elkaar brengen van mensen. 

Toekomstbeeld
Die kennis heeft overigens niet alleen betrekking op technologische ontwikkelingen. Bij de psychologiefaculteit deden ze bijvoorbeeld onderzoek naar hoe crimineel gedrag bij jongeren ontstaat. Het idee daarachter is dat als we weten hoe dat ontstaat, we ook weten hoe we dat tegen moeten gaan. Onderzoekers ontwikkelden op basis van de verkregen kennis uit dat onderzoek en in samenwerking met de gemeente Amsterdam een heel succesvol programma. Dit willen ze breder gaan inzetten en bij mij ligt nu de vraag op welke manier ze dat het beste kunnen doen. Ik ga dus op zoek naar geïnteresseerde partijen. Om bedrijven in een bepaalde ontwikkeling geïnteresseerd te krijgen, moeten ze er wel eerst de meerwaarde van inzien. Het is dus belangrijk dat ik het toekomstbeeld duidelijk neerzet. Daarom overleg ik altijd met de onderzoekers en vraag ik hen wat de ultieme eindsituatie is die zij voor ogen hebben. Vanuit die visie gaan we mensen en bedrijven overtuigen van het belang om erin te investeren.

 Hoe word je knowledge broker?
‘Er bestaat geen opleiding voor dit beroep. Vanuit mijn vorige werkgevers beschikte ik al over een uitgebreid netwerk en dat is in dit vak wel handig. Ook moet je enige juridische achtergrond hebben, want als het tot een deal komt, moet je natuurlijk wel weten welke afspraken moeten worden gemaakt, maar je moet ook weten wat er eventueel in het traject van intellectueel eigendom mis kan gaan. Daarnaast moet je snel kunnen begrijpen wat een nieuwe techniek inhoudt en wat de potentie ervan is.

Maar het allerbelangrijkste is dat je het leuk moet vinden om veel contact te hebben met mensen. Ik loop heel wat bijeenkomsten af, maar dat doe ik ook graag. En last but not least, je moet beschikken over geduld, tijd en voldoende energie. Want het is een kwestie van heel veel zaaien en dan maar kijken wat er op komt, om dat dan weer te stimuleren verder te groeien. Soms lijkt het voor de buitenstaanders wel dat ik alleen maar leuke dingen aan het doen ben. Gelukkig zijn er ook genoeg concrete successen te benoemen.’