Diana Philippo,
Manager Begraven en Cremeren Gemeente Rotterdam:
‘Ik waardeer het leven meer'

De algemene begraafplaats Crooswijk is een van de oudste begraafplaatsen van Nederland, een groene parel in de stad. Je kunt er prachtig wandelen, er zijn allerlei vogels te zien en er is een grote verscheidenheid aan bomen. Op het oudste deel van de begraafplaats huppelen de konijntjes je op de paden tussen het groen tegemoet. Op deze toepasselijke plek spreken we met Diana Philippo, als Manager Begraven en Cremeren werkzaam voor de gemeente Rotterdam.

‘Ik werk al ruim 30 jaar voor de gemeente, de laatste drie jaar in deze functie. Mijn afdeling bestaat uit ongeveer 60 mensen. Met elkaar zijn we verantwoordelijk voor een crematorium en elf begraafplaatsen, waarvan er zeven nog operationeel zijn. Op de overige vier worden geen mensen meer begraven, maar daar doen wij nog het onderhoud en eventuele bijzettingen in graven.

Over de dagelijkse werkzaamheden
Mijn dagelijkse werkzaamheden bestaan uit het leiding geven aan het Management Team. Dat zijn nu eenmaal de taken van een manager, of je in het bedrijfsleven werkt, of zoals ik hier, voor de gemeente. Ik stuur op resultaten van de bedrijfsvoering van de afdeling, ben verantwoordelijk voor het personeel, de communicatie, de activiteiten zoals de 4 mei-herdenking of Lichtjesavond. Daarnaast neem ik deel aan onder meer het Landelijk overleg voor de begraafplaatsen en het Landelijk overleg voor crematoria. Heel gevarieerd, ik vul er mijn hele week mee.

Over de uitvaartwereld
De uitvaartwereld is van oudsher een besloten wereld. Maar de wereld daarbuiten is heel erg aan het veranderen en de dood is steeds minder een taboe. Mensen nemen meer de regie bij een uitvaart. Als gemeente zijn we ook opener op uitvaartgebied dan in het verleden. Zo is op onze website veel informatie over begraven en cremeren te vinden en is er een Twitteraccount, @Uitvaart010, een Facebookpagina en een Instagramaccount.

Over het rouwen
Ook rouwen is meer openbaar. Een goed voorbeeld daarvan is de ramp met MH17 die in juli 2015 plaatsvond. Het feit dat mensen plotsklaps overlijden, zet anderen aan het denken. Dan ontstaat het besef dat dit iedereen kan overkomen. Ook is het taboe dat heerste bij overlijden van te vroeg geboren kindjes of foetussen aan het verdwijnen. Vroeger werden ze “weggedaan” en er werd niet meer over gesproken, alsof ze nooit hadden bestaan. Nu worden ze in de gemeentelijke administratie bijgeschreven. De lichaampjes worden gecremeerd en uitgestrooid op een speciaal veld. Daar staat ook een beeld. Dat geeft troost, mensen kunnen het dan een plekje geven.

Op Begraafplaats Hofwijk hebben we een monument voor mensen die hun lichaam ter beschikking hebben gesteld aan de wetenschap. Voor hen is er geen uitvaart. Aan zo’n monument bleek veel behoefte. Samen met Erasmus MC realiseerden wij dat monument. Bij de onthulling waren mensen aanwezig die hun partner al meer dan 10 jaar geleden moesten afstaan en als je dan ziet hoeveel verdriet die nog hebben… Goed dus dat we dit voor hen hebben kunnen doen.  

Over het gevoel
Mensen komen met veel verdriet op het parkeerterrein van de begraafplaats of het crematorium aan. Er volgt een, vaak emotionele, uitvaartplechtigheid in de aula en na de samenkomst in de condoleanceruimte gaan ze weer weg en laten ze iemand die belangrijk voor hen was, bij ons achter. Wij moeten ervoor zorgen dat ze dat met een goed gevoel kunnen doen. Alles moet goed, netjes en respectvol gebeuren. Ik ben trots dat wij dat mogen doen. En dat ongeveer 3000 uitvaarten per jaar goed gaan. Onze medewerkers werken met passie en overgave. Natuurlijk hebben wij allemaal wel eens een brok in onze keel, wij zijn ook maar mensen en soms raakt een uitvaart je, bijvoorbeeld omdat de overledene van je eigen leeftijd is, of als er een kindje wordt begraven.

Over het verschil maken
Ik ben voor deze baan gevraagd en eerlijk gezegd moest ik er wel even goed over nadenken. Ik ben over deze begraafplaats gaan wandelen en kwam een Rotterdammer tegen. Hij komt hier bijna dagelijks, maar dat wist ik toen nog niet. Hij was bezig om het graf van zijn vrouw aan te harken en sprak mij aan en vroeg of ik hem kwam helpen. Hij stopte mij de hark in handen en tijdens onze werkzaamheden vertelde hij mij een prachtig verhaal over zijn vrouw. Toen hij daarmee klaar was en ik was uitgeharkt, liep ik diep onder de indruk weer door. Een laatste rustplaats betekent wat voor mensen. Deze afdeling vervult daarin een belangrijke rol. We maken het verschil. Ik besloot ervoor te gaan en de baan te accepteren.

Over de waardering
Het mooie aan mijn baan is de waardering die wij krijgen. Waardering die uit het hart komt. Het geeft mij veel voldoening iets voor een ander te kunnen betekenen. Dit werk maakte mij bewust van onze vergankelijkheid. Het kan ineens afgelopen zijn. Ik waardeer het leven nu ook meer. Voor mij is de dood niet zwart, ik ben hier op mijn gemak, het valt mij niet zwaar.’

Over begraafplaats Crooswijk
In 1827 werd begraven binnen de bebouwde kom verboden. Algemene Begraafplaats Crooswijk, een rijksmonument, dateert uit 1832. Crooswijk lag toen nog ver buiten de stad. De doden werden in schuitjes over de Rotte naar de begraafplaats gevaren. Toen Rotterdam groeide en de begraafplaats daardoor “in” de stad kwam te liggen, werden de overledenen met paarden en koetsen naar hun laatste rustplek gebracht.

In de loop der jaren zijn er duizenden mensen begraven. Inmiddels is Crooswijk 24 hectare groot en liggen er ruim 16.000 mensen begraven. Rotterdam is rijk aan culturen (er wonen ruim 170 verschillende nationaliteiten in de stad) en dat zie je op een begraafplaats terug. Zo zijn er speciale vakken voor Islamieten die met hun gezicht richting Mekka worden begraven. Ook is er een apart deel voor militairen die tijdens het bombardement in mei 1940 om het leven kwamen.